Een verbeterde definitie van UPV en de rol van alle betrokken partijen
UPV betekent uitgebreide producentenverantwoordelijkheid, niet exclusieve producentenverantwoordelijkheid. Momenteel is er een duidelijk verschil tussen de bevoegdheden en verantwoordelijkheden die zijn toegewezen aan de actoren die betrokken zijn bij de waardeketen van e-waste. In de praktijk hebben veel lidstaten organisaties voor producentenverantwoordelijkheid (PRO’s) en producenten aangewezen als de enige actoren die daadwerkelijk kunnen bijdragen aan het behalen van de doelstellingen. Dit besluit hield geen rekening met wie het best geplaatst is om te handelen en te sturen. Er werd geen rekening gehouden met het feit dat PRO’s en producenten niet over de middelen beschikken om toegang te krijgen tot alle afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (AEEA). Er zijn partijen buiten het formele AEEA-systeem die wel die toegang hebben, toegang die nodig is om de doelstellingen te halen. Bovendien hebben sommige lidstaten sancties opgelegd aan PRO’s voor het niet behalen van de doelstellingen.
Doelstellingen voor PRO’s moeten gebaseerd zijn op de AEEA die voor hen beschikbaar is voor inzameling. Een van de belangrijkste principes van de AEEA-wetgeving moet zijn dat alle actoren die invloed kunnen hebben op de inzamelingspercentages verantwoordelijkheid dragen. Deze verantwoordelijkheid moet gebaseerd zijn op hun feitelijke capaciteiten en hun toegang tot een aanzienlijk deel van alle geproduceerde AEEA.
Een constructieve afweging van hoe realistisch de inzamelingsdoelstellingen zijn is vereist. Vooral als men bedenkt dat elektrische en elektronische apparatuur die op de markt komt voortdurend verandert van aard. Dit document geeft inzicht in wat nodig is om de beleidsuitgangspunten te actualiseren.
Andere relevante publicaties
Onderzoek consumenten stimuleren naar circulair gedrag
Consumenten zeggen steeds vaker dat zij circulair willen kiezen, maar in de praktijk blijkt dat circulariteit zelden de belangrijkste reden is voor een aankoop. Het onderzoek laat zien dat mensen sneller kiezen voor tweedehands, refurbished of gerepareerde producten wanneer deze laagdrempelig te vinden zijn en geen extra gedoe opleveren, en dat scepsis over kwaliteit of onbekende modellen een grote barrière kan vormen.
Monitor duurzaam leven
Uit de Monitor Duurzaam Leven 2025 blijkt dat Nederlanders juist binnen de circulaire economie het meest ontvankelijk zijn voor verandering. Het merendeel van de mensen staat positief tegenover circulaire keuzes zoals minder kopen, refurbished of tweedehands aanschaffen, repareren en letten op materialen met een lagere milieu-impact.
Onderzoek naar effectiviteit en efficiëntie van PRO’s
In dit onderzoek is beoordeeld hoe het Nederlandse systeem voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) voor e-waste functioneert en hoe dit zich verhoudt tot systemen in andere Europese landen. Daarbij is gekeken naar zowel effectiviteit (zoals inzameling en recycling) als efficiëntie (kosten en organisatie) in vijf internationale casestudies.